Weer op Robbeneiland: tien jaar winddata, gemeten rond de vertrektijden van de boot

Wat tien jaar winddata laten zien

We hebben alle windmetingen van 8.00, 11.00 en 14.00 uur bekeken, de waarnemingen die het dichtst bij de vertrektijden van de boten liggen. Ze komen van twee weerstations: een in de haven van Kaapstad, vlak bij de Nelson Mandela Gateway waar elke boot vertrekt, en een op Robbeneiland zelf. Samen zijn dat 19.017 metingen uit tien jaar, van 2015 tot en met 2024. Vier uitkomsten springen eruit.

Januari is rond de vertrektijden de winderigste maand. Op 9,6% van de januaridagen, ongeveer één op de tien, werd rond de afvaarten in de haven of op het eiland minstens één keer 41 km/u of meer gemeten. Dat is windkracht 6 op de schaal van Beaufort: een krachtige wind.

In de winter is harde wind het zeldzaamst. Van juni tot en met augustus kwamen metingen van 41 km/u of meer nauwelijks voor: 0,4% van de metingen in juni, 0,6% in juli en in augustus in tien jaar niet één.

's Middags neemt de wind toe. Van september tot en met april waait het om 17.00 uur, als de middaggroepen nog onderweg zijn, gemiddeld 20,7 km/u, tegen 13,8 km/u om 8.00 uur, en metingen van 41 km/u of meer komen dan 2,5 keer zo vaak voor.

De zuidoostenwind blaast in de haven harder dan op het eiland. Op de uren waarop het havenstation 41 km/u of meer mat, kwam het station op het eiland gemiddeld uit op 30,0 km/u, en maar 4,0% van die metingen op het eiland haalde ook 41 km/u.

Wind rond de vertrektijden, maand voor maand

De grafiek toont per maand op hoeveel procent van de dagen om 8.00, 11.00 of 14.00 uur in de haven of op het eiland minstens één keer 41 km/u of meer werd gemeten. Eenvoudiger kun je de dagen met harde wind op de uren dat de boten varen niet tellen.

De tabel geeft daarnaast de gemiddelden en een lagere drempel: 31 km/u, windkracht 5 of vrij krachtige wind. Waar je de grens legt, maakt voor het beeld nauwelijks uit. Bij beide drempels loopt de winderigste periode van december tot en met maart, en zijn mei tot en met augustus de rustigste maanden. Over het hele jaar werd op 3,2% van de dagen rond de afvaarten 41 km/u of meer gemeten, en op 11,4% 31 km/u of meer.

Twee kanttekeningen bij de tabel. De gemiddelden zijn laag omdat elke rustige meting meetelt: voor een overtocht zegt het aandeel harde metingen in de kolommen ernaast meer. Verder heeft het eiland weliswaar een iets hoger gemiddelde dan de haven, maar meet de haven veel vaker harde wind, zoals het volgende deel uitlegt.

Zuidoostenwind in de zomer, koufronten uit het noordwesten in de winter

Van september tot en met mei komt het grootste deel van de wind van 20 km/u of meer rond de vertrektijden uit het zuiden en zuidoosten, in november 90,1%, meer dan in welke andere maand ook. Dat is de zuidoostenwind, de droge zomerwind die ze in Kaapstad de Cape Doctor noemen. Het havenstation registreert hem meestal als zuidenwind, het station op het eiland als zuidoostenwind.

Van juni tot en met augustus draait het beeld om. Wind uit het noordwesten, noorden en westen is in juni goed voor 61,5% en in juli voor 58,3% van de stevigere wind. Hij komt met de koufronten van de winter, die ook de regen brengen. Rond de vertrektijden leverde hij wel veel minder metingen van 41 km/u op dan de zuidoostenwind in de zomer.

Ook de twee stations verschillen van elkaar. Over het jaar heeft het eiland een iets hoger gemiddelde, 12,1 km/u rond de vertrektijden tegen 10,9 km/u in de haven, maar veel minder harde metingen: 0,1% van 41 km/u of meer, in de haven 1,5%. Op een dag met zuidoostenwind voel je op de Waterfront vaak meer wind dan het station op het eiland meet.

Ochtendboot of middagboot?

Van september tot en met april, als er vier boten per dag varen, is de wind 's ochtends het zwakst en aan het eind van de middag het sterkst. De grafiek toont op elk uur het hardste van de twee stations.

Het aandeel metingen van 41 km/u of meer blijft om 8.00, 11.00 en 14.00 uur ongeveer gelijk (2,6%, 1,7% en 2,4%) en springt om 17.00 uur naar 6,5%. Op dat uur vaart de groep van 13.00 uur terug, en is de groep van 15.00 uur nog op het eiland, met de terugtocht nog voor de boeg.

Het vliegveld Cape Town International, dat elk uur meet, laat precies rond de vertrektijden dezelfde stijging zien. Van september tot en met april stijgt daar het aandeel metingen van 41 km/u of meer van 2,1% om 9.00 uur naar 13,1% om 15.00 uur. Het vliegveld ligt landinwaarts en is winderiger dan de twee stations aan de baai, dus de waarden zijn er hoger, maar het verloop over de dag is hetzelfde.

Van mei tot en met augustus is de lijn bijna vlak: gemiddeld 11,4 km/u om 8.00 uur, 13,6 km/u om 17.00 uur. In de winter maakt het tijdstip veel minder uit.

Wat dit betekent voor je planning

Gaat het je vooral om een rustige overtocht, kies dan mei tot en met augustus: in die maanden waren er de minste dagen met harde wind rond de vertrektijden, al varen er dan drie boten per dag in plaats van vier. De winderigste maanden, december tot en met maart, vallen in het hoogseizoen: in die periode werd op 4,3% tot 9,6% van de dagen rond de afvaarten 41 km/u of meer gemeten.

Neem in elk seizoen als het kan de boot van 9.00 of 11.00 uur, en zeker in de zomer. De ochtendboten varen met minder wind en brengen je halverwege de middag terug. Gaat je afvaart niet door, dan heb je nog de rest van de dag om iets anders te regelen. De vertrektijden per seizoen staan op onze pagina over de boot naar Robbeneiland. Plan het bezoek in je eerste dagen in Kaapstad en boek de boot en de rondleiding door de gevangenis op tijd, zodat je na een geschrapte overtocht nog een tweede kans hebt.

Wil je de datum kunnen verzetten als de weersverwachting tegenvalt, dan is er het flexibele ticket voor boot en gevangenis. Het kost € 65 in plaats van € 42,50, en je kunt het tot 24 uur van tevoren om welke reden ook gratis annuleren of omboeken. Het standaardticket wordt niet terugbetaald en de datum ligt vast. Alle opties naast elkaar vind je op de pagina Robbeneiland tickets.

Wat deze gegevens niet vertellen

Het Robben Island Museum maakt niet bekend hoeveel afvaarten het annuleert, en waarom. Deze pagina gaat over wind, niet over annuleringen. De grens van 41 km/u is onze eigen keuze: daar begint de krachtige wind, windkracht 6 op de schaal van Beaufort zoals de Britse weerdienst Met Office die beschrijft. Het museum en de bemanning van de boten hanteren die grens niet.

Wind is maar een deel van het verhaal. Deining kan de overtocht ook op een dag met weinig wind ruw maken, en golfgegevens zitten niet in deze analyse. De metingen zijn gemiddelden over 10 minuten, dus windstoten zijn sterker dan de getallen hier. Sommige touraanbieders zeggen dat er in de winter meer afvaarten uitvallen. Als dat klopt, verklaart de wind rond de vertrektijden dat in elk geval niet alleen.

De cijfers op deze pagina gaan over de afgelopen tien jaar. Voor de komende dagen, afvaart voor afvaart, kijk je bij de verwachting voor de boot naar Robbeneiland, waar dezelfde grens van 41 km/u op de actuele weersverwachting wordt toegepast.

Op de dag zelf telt het besluit van het museum. Volgens de veelgestelde vragen op zijn website kan het afvaarten zonder vooraankondiging annuleren of verzetten, en betaalt het officiële tickets terug als een afvaart door slecht weer niet doorgaat. Ziet de verwachting er ruw uit, bel dan voor je vertrekt naar +27 21 413 4200.

Zo hebben we gerekend

Gegevens

Weerwaarnemingen uit de Integrated Surface Database van de National Centers for Environmental Information van de Amerikaanse weerdienst NOAA, gedownload op 14 oktober 2026. De stations zijn Cape Town Portnet (WMO 68817) in de haven van Kaapstad en Robben Island (WMO 68813) op het eiland. Beide melden om de drie uur.

Periode en tijdstippen

1 januari 2015 tot en met 31 december 2024, omgerekend naar Zuid-Afrikaanse tijd (UTC+2). We gebruikten de meldingen van 8.00, 11.00 en 14.00 uur, die rond de afvaarten tussen 9.00 en 15.00 uur liggen: 10.290 metingen in de haven en 8.727 op het eiland. Het station op het eiland heeft gaten, vooral in 2020, met 383 metingen. De indicatoren met de toevoeging "haven of eiland" gaan uit van de 8.452 uren met een meting op beide stations en nemen steeds de hardste van de twee; voor het tellen van dagen gebruikten we de 2.389 dagen met alle zes metingen. Januari, de winderigste maand, telt 198 van zulke dagen, waarvan 19 met een meting van 41 km/u.

Drempels

De stations geven de wind in hele knopen. We tellen 17 knopen of meer (31 km/u, windkracht 5, vrij krachtige wind) en 22 knopen of meer (41 km/u, windkracht 6, krachtige wind). De windrichting telt vanaf 11 knopen (20 km/u, windkracht 4), verdeeld over acht windrichtingen. Ontbrekende metingen en metingen die de kwaliteitscontrole van NOAA als twijfelachtig markeert, hebben we weggelaten.

Controle

Het verloop over het jaar op het eiland klopt met dat in de haven en op het vliegveld Cape Town International: de maandgemiddelden hebben een correlatie van 0,86 met de haven en van 0,84 met het vliegveld, waarvan we de uurlijkse meldingen gebruikten voor de vergelijking rond de vertrektijden.

Licentie

Gegevens die NOAA via zijn open-dataprogramma beschikbaar stelt, zijn openbaar en vrij te gebruiken, met bronvermelding. NOAA staat niet achter deze pagina. Elk getal hier komt uit één Python-script dat op de ruwe NOAA-bestanden draait, en dat we op verzoek delen.

Deze pagina citeren

Je mag deze cijfers citeren met een link naar deze pagina: Robben Island Guide, "Weer op Robbeneiland: tien jaar winddata, gemeten rond de vertrektijden van de boot", robbenislandguide.com/nl/robbeneiland-weer/.